استارتاپ چیست؟
استارتاپ واژه‌ای است که به تازگی وارد ادبیات کسب و کار ایران شده است و گاه‌گداری نیز در ادبیات روزمره مردم به اشتباه به جای اپلیکیشن، کسب و کار، شرکت، اختراع، رویداد یا همایش کارآفرینی، فناوری و موارد مشابه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

هر چند در برخی لغتنامه‌ها استارتاپ یا استارت آپ (به انگلیسی: Startup یا Start-up) را در معنای لغوی به "کسب و کار جدید" یا "شرکت نوپا"(A New Business) ترجمه کرده‌اند اما استارتاپ در واقع یک کسب و کار یا شرکت نوپاست که با یک ایده‌ی ساده و اولیه شروع می‌کند، به سرعت رشد می‌یابد و به درآمد می‌رسد؛ در واقع سرعت ویژگی ممتاز یک استارتاپ است؛ هر چند این نکته را باید در نظر گرفت که ضمانتی برای موفقیت ایده و شرکت وجود ندارد. استارتاپ‌ها معمولا مبتنی بر ایده‌های ریسک‌پذیری هستند که مدل کسب و کارشان مشخص نیست و بازار هدفشان نیز در حد فرض است.

کار یک استارتاپ یافتن سریع مدل کسب و کار مناسب، در کمترین زمان با کمترین هزینه و امکانات ممکن است. سرعت و زمان عوامل مهمی در موفقیت یک استارتاپ هستند. هر چه یک استارتاپ دیرتر مدل کسب و کار خود را کشف کند شانس اینکه رقیبانش زودتر به نتیجه برسند و همچنین صبر، حوصله، انرژی و توان مالی گرداننده یا گردانندگان آن به سر رسد، بیشتر است.

بسیاری از استارتاپ‌ها با محوریت فناوری‌های نوین شکل می‌گیرند با این حال استفاده از فناوری نوین در یک استارتاپ لزوما جزو تعریف و ماهیت آن نیست.

نوآوری در استارتاپ نقش بسیار کلیدی بازی می‌کند. استارتاپ‌ها، معمولا حول ایده‌های نوآورانه و خلاقانه بنا می‌شوند. در واقع فرد یا افرادی خوش‌فکر، با ایده‌های نو، در جستجوی روش‌هایی برای کسب درآمد از آن ایده و تولید انبوه محصولات یا خدمات مبتنی بر آن ایده هستند.

آیا استارتاپ‌ها و کسب و کارهای کوچک یکی هستند؟

اغلب مردم تصور می‌کنند استارتاپ‌ها و کسب و کارهای کوچک یکی هستند در حالی که چنین نیست. با این حال مشابهت‌هایی نیز دارند. مثالی از کسب و کار کوچک یک بستنی فروش محلی یا یک کافی شاپ محلی است. تعداد کارکنان یک کسب و کار کوچک کم است، هزینه کمی دارد و به همان نسبت کم درآمد نیز هست. یک کسب و کار کوچک برنامه‌ای برای تبدیل شدن به یک شرکت بزرگ ندارد. خیلی از کسب و کارهای کوچک به عنوان یک فروشنده مستقل عمل می‌کنند و فکر ایجاد یک شرکت را هم ندارند؛ نکته قابل توجه درباره کسب و کارهای کوچک این است که در مقابل درآمد کم اما ریسک کمی هم دارند و برای سال‌ها به کار خود ادامه می‌دهند.

اما در مقابل استارتاپ‌ها هم کوچک هستند اما رویای بزرگتری دارند؛ انگیزه آنها پول، شهرت و موفقیت است. فرق اساسی استارتاپ‌ها و کسب و کارهای کوچک در تفکرشان است. استارتاپ‌ها می‌خواهند شناخته شوند چیزی که می‌تواند به یک موفقیت بزرگ تبدیل شود و البته می‌تواند خیلی راحت هم شکست بخورد.

از ویژگی‌های یک استارتاپ بلند پروازی، وقف کردن خود برای کار، رویا و رسیدن به نهایت است. استارتاپ‌ها شکل می‌گیرند تا بزرگ شوند، یا باید بزرگ شوند یا از بین بروند. استارتاپ‌ها می‌خواهند دنیا را تغییر دهند. در مقابل کسب و کارهای کوچک تمایل دارند که کوچک، با ثبات و سودده باشند.

مهندس محمد امین مدرس کارآفرینی در گفتگو با مفدا با اشاره به اینکه استارتاپ‌ها معمولا بر اساس یک مشکل شکل می‌گیرند، توضیح داد: مشکل یا خلاءای در یک جامعه یا گروه تخصصی کشف می‌شود و سپس یک فرد دارای ایده یا یک تیم راه حل آن را می‌یابند. مثلا در حوزه پزشکی دستگاه‌های شبیه ساز کلونوسکوپ و آندوسکوپ برای آموزش پزشکی تولید می‌شود.

وی در ادامه خاطر نشان کرد: این موضوع در حوزه پیشگیری و فرهنگ‌سازی نیز مصداق دارد. مثلا بازی‌هایی در حوزه بهداشت و فرهنگ سلامت تولید می‌شوند که هدف از آنها ترویج فرهنگ مصرف شیر، میوه و سبزیجات و در کل اصلاح الگوی تغذیه در کودکان است.

استارتاپ ویکند چیست؟

امین با اشاره به اینکه یکی از رویدادهایی که می‌تواند برای شروع یک استارتاپ‌ها مناسب باشد، استارتات ویکند است، اظهار داشت: استارتاپ ویکند یک دورهمی است که در ایام تعطیل برگزار می‌شود تا همه افراد این امکان را داشته باشند که به مدت ۴۸ یا ۵۴ ساعت با یکدیگر زمان بگذارنند. این رویدادها معمولا از سوی دانشگاه‌ها یا شرکت‌هایی که در حوزه کارآفرینی فعالیت می‌کنند، برگزار می‌شود. معمولا ۱۰ تیم کاری که دارای ایده‌هایی برای شکل دادن به استارتاپ‌ هستند در این رویداد حاضر می‌شوند و در کنار یکدیگر و با راهنمایی‌های مربی‌ها و مدرسان این دوره برای استارتاپ‌های خود استراتژی تعیین می‌کنند.

این مدرس کارآفرینی با ذکر این مطلب که رویداد استارتاپ ویکند بیشتر حالت تمرینی دارد، تشریح کرد: این رویداد می‌تواند برای دانشجویان و یا کسانی که ایده‌ای خام دارند اما هنوز طرح کسب و کار آن را تهیه نکرده‌اند مناسب باشد. اصلی‌ترین کار در رویداد استارتاپ ویکند تهیه تابلو کسب و کار است که به افراد هر تیم کمک می‌کند استراتژی کسب و کار خود را طراحی کنند و در واقع به تجاری سازی ایده کمک می‌کند. این تابلو کسب و کار کمک می‌کنند که افراد تیم بدانند استارتاپشان به چه چیزهایی نیاز دارد، این تابلو ایده را به طرح تجاری تبدیل می‌کند.

وی در ادامه افزود: هر رویداد استارتاپ ویکند یک اختتامیه دارد که طی آن سه تیم اول به سرمایه گذار که می‌تواند معاونت پژوهشی دانشگاه نیز باشد، معرفی می‌شوند.

موفق‌ترین استارتاپ‌های ایرانی

دیجی‌کالا: دیجی کالا بزرگترین شرکت خرده فروشی اینترنتی در ایران است که در سال ۲۰۰۶ راه اندازی شد. امروزه دیجی کالا، پربازدید ترین سایت در خاورمیانه و بزرگترین سایت فروش محصولات در ایران است.

کافه بازار: این شرکت بزرگترین بازار انواع اپلیکیشن‌های گوشی‌های هوشمند در ایران است. موسسان این استارتاپ توانسته‌اند میلیون‌ها کاربر، تبلیغات کنندگان اینترنتی و برنامه نویسان گوشی‌های هوشمند را از طریق بسترهایی مانند آپ استور بازار به یکدیگر متصل کنند.

اسنپ: اسنپ یکی از استارتاپ‌های موفق و الهام گرفته شده از ایده خلاقانه Uber (بزرگترین شرکت تاکسی ‌رانی دنیا) است. اسنپ سامانه خوشمند حمل و نقل و اپلیکیشنی برای درخواست ماشین به صورت آنلاین است که توانسته خدماتی با کیفیت بالا و پشتیبانی قوی به همراه هزینه پایین، ارائه دهد. این شرکت در سال ۱۳۹۳ توسط شهرام شاهکار، یک دانشجوی مهندسی برق دانشگاه فردوسی مشهد به عنوان اولین استارت آپ ایرانی در زمینه حمل و نقل عمومی تاسیس شد.

آپارات: این سایت در واقع بومی سازی شده‌ سایت یوتیوب است که با فیلتر بودن این شبکه جهانی در ایران، توانسته به خوبی جایگزین مناسبی برای این وب سایت در داخل کشور باشد و از این طریق به درآمد قابل توجهی دست پیدا کند.

دیوار: دیوار از محبوب‌ترین و معروف‌ترین استارتاپ‌های ایرانی به حساب می‌آید. این سایت یک سایت فروش محصولات دست دوم است و کابران می‌توانند ابزار، لوازم و وسایلی که به آنها نیازی ندارند در این سایت به فروش برسانند.

فیدیبو: فیدیبو اولین سامانه multi-platform تولید و توزیع کتاب الکترونیک و صوتی در خاورمیانه است که مبتنی بر استانداردهای جهانی صنعت نشر و با رعایت کامل قانون جهانی کپی رایت طراحی و اجرا شده است. در سال ۹۵، مجموعه دیجی‌کالا فیدیبو را خرید. اپلیکیشن کتاب‌خوان فیدیبو این قابلیت را به کاربران می‌دهد تا بتوانند کتاب الکترونیک را دانلود، طبقه‌بندی و مطالعه کنند. کتاب‌ها دارای یک نسخه نمونه چند صفحه‌ای و یک نسخه کامل هستند، نسخه نمونه رایگان است اما نسخه کامل معمولا شامل هزینه است. امکان جست‌وجوی کتاب، نشانه‌گذاری، تغییر رنگ صفحه، تغییر اندازه و نوع فونت، حاشیه‌نویسی در این نرم‌افزار تعبیه شده است. فیدیبو یک نرم‌افزار کتاب‌خوان چند سکویی است و در تلفن هوشمند، تبلت و رایانه شخصی و با سیستم عامل‌های اندروید ، آی او اس و ویندوز قابل استفاده است. کتاب‌ها متنی در دو فرمت متنی ای‌پاب، پی‌دی‌اف و صوتی در فرمت  mp۳ساخته شده‌اند.

استارتاپ‌های حوزه پزشکی در ایران

شفاجو: اولین استارت آپی است که در حوزه سلامت راه اندازی شد و خیلی زود جای خود را هم در جامعه پزشکی و هم در بین بیماران و مراجعه کنندگان به پزشکان پیدا کرد. در این سایت جستجوی پزشک بر اساس نام پزشک و دریافت نوبت به صورت آنلاین صورت می‌گیرد.

درمانکده: این سایت هم برای پیدا کردن پزشکان، آدرس آن‌ها و گرفتن وقت به صورت آنلاین است. این سایت در سال ۱۳۹۳ فعالیت خود را شروع کرده و درمسابقه استارت آپ ویکند سلامت رتبه اول را از آن خود کرده است. از بخش‌های ویژه و ابتکارهای این سایت می‌توان به "راه اندازی اولین تست هوشمند تشخیص بیماری و راه اندازی سامانه تشخیص تداخل دارویی برای سلامت بیشتر و پیشگیری از عوارض برای بیماران" اشاره کرد. از ویژگی‌های دیگر این استارت آپ راهنمایی‌های پزشکی و اینفوگرافی‌های منتشر شده در این حوزه است.

تله طب: تله طب در واقع یک اپ راه نمای سلامت است که در کافه بازار در دسترس است. این اپلیکیشن توسط احسان نوری به همراه چند پزشک در سال ۱۳۹۴ راه اندازی شد و امکان دسترسی آسان به پزشکان متخصص برای مشاوره، پیگیری درمان (فالوآپ) و پایش وضعیت سلامت کاربران را از راه دور فراهم کرد.

سیبوفن: سیبوفن استارت آپی است که می‌تواند وضعیت فعلی خدمات سلامت را در بخش سرپایی متحول کرده و از سفرهای درون شهری بی‌مورد شهروندان جلوگیری کند و این خدمات را به صورت ویژه و با کیفیت بالا در بخش‌های آزمایشگاه، دارو، ویزیت پزشک و خدمات پرستاری عرضه کند. مثلا در بخش آزمایشگاه، متقاضی آزمایش از طریق اپلیکیشن موبایل یا وب عکس نسخه خود را آپلود می‌کند، سپس آزمایشگاه‌های طرف قرارداد و محدوده انتخاب شده نسخه مورد نظر را پذیرش و در نهایت با ارسال نمونه گیر در منزل و یا محل کار، نمونه آزمایش را می‌گیرد و چند روز بعد هم به همین روش جواب آزمایش آماده است. این خدمات در بخش دارو و درمان‌های ابتدایی و پرستاری هم ارائه می‌شود.

ابر سلامت: خدمات این استارتاپ شامل مشاوره آنلاین پزشکی در ۷۵ حوزه، پرونده آنلاین سلامت با امکان نامحدود ذخیره اطلاعات پزشکی، مکان یاب سلامت برای پیدا کردن نزدیک ترین اماکن مرتبط با خدمات سلامت و پزشکی، محتوای پزشکی رایگان روی صفحه مجازی پزشکان، آزمون روان شناسی، آزمون طب کار شامل سنجش استرس شغلی و آزمون بینایی و شنوایی است.

استارتاپ‌های بزرگ دنیا

اپل Apple: در ابتدا به خاطر ایده بنیانگذارانش برای یک رابط کاربری گرافیکی آسان شکل گرفت. این رابط کاربری به افراد مسن هم اجازه می داد که از رایانه های شخصی استفاده کنند. ایده آنها از پارکینگ خانه استیو جابز خیلی سریع مورد توجه قرار گرفت. 

گوگل  Google: طراحی یک موتور جست و جو که خیلی سریع در میان مردم پرطرفدار شد و با گسترش اینترنت به یک غول تبدیل شد. بنیانگذار آن سرگئی برین و لری پیج بودند که در سال ۱۹۹۸ آن را تاسیس کردند.

مایکروسافت Microsoft: مایکروسافت با سیستم عامل خود یعنی زنیکس در سال ۱۹۸۰ وارد بازار کار سیستم عامل شد. سپس مایکروسافت سیستم عامل MS-DOS را تولید کرد و با ویندوز و آفیس به شهرت بسیاری رسید. رقابت این شرکت با اپل از همان ابتدا وجود داشت. بیل گیتس در سال ۱۹۷۶ این شرکت را تاسیس کرد. 
 

آمازون  Amazon: آمازون ایده تاسیس یک فروشگاه اینترنتی کتاب بود که پس از فروش آنلاین کتاب اقدام به فروش محصولات نو یا دست دوم از طریق اینترنت کرد. جف بروس آن را در سال ۱۹۹۴ تاسیس کرد.
 

فیس بوک Facebook: ایده شبکه‌های اجتماعی و ارتباط آنها با یکدیگر در فضای مجازی بود، بیشتر از یک میلیارد نفر حالا از این طریق با هم در ارتباط هستند. مارک زاکربرگ در سال ۲۰۰۴ این شرکت را تاسیس کرد.